Waar komt thee vandaan?

Thee komt van de theeplant Camellia Sinensis. Het is een drankje dat al jaren bestaat en in bijna elk keukenkastje te vinden is. We denken er niet zo snel over na, vooral na alle eeuwen dat wij thee drinken, maar aan wie hebben we dit te danken en hoe is dit ontstaan? Dit is informatie die wij niet als een paplepel ingegoten krijgen en dus ook niet iedereen weet, lees hier daarom meer over de oorsprong van thee!

De geschiedenis

Zo'n 5000 jaar geleden is thee in het land China ontdekt! Je zult het vast bijna niet geloven, maar de theebladeren vielen simpelweg in een pot heet water en zo ontstond de thee die wij nu kennen! Dit werd ontdekt door keizer Shen Nung, die de pot water kookte aangezien hij het hygiënischer vond om eerst het water te koken voordat hij het dronk. Geluk bij een ongeluk kun je het wel noemen, hij wist niet eens dat hij zo het eerste kopje thee uitvond! Hij vond dat het drankje hem energie gaf en verklaarde de drank tot medicijn. Er gaan zelfs geruchten rond dat thee al velen malen voor die tijd bestond, maar dit is een van de eerste bekende verwijzingen.

Later nam Japan thee op in hun cultuur en zo ontstonden theeceremonies. Zij waren namelijk helemaal weg van het drankje en lieten de Japanse boeddhistische geleerden theezaadjes meenemen naar Japan. Toch duurde het tot de 17de eeuw voordat Europa in bezit was van thee. Eerst waren het de Portugezen die thee ontdekten in Europa, de missionarissen en kooplieden kregen thee namelijk mee als geschenk naar huis. De schepen van de VOC namen het later mee voor de handel: destijds was thee een exclusieve drank die alleen door de 'rijken' gedronken werd, maar in de 18de eeuw veranderde dat en werd dit toegankelijk voor iedereen. Nederlanders legden in de 17de en 18de eeuw theeplantages aan op Java en Sumatra waardoor thee ook voor de Nederlanders toegankelijker werd. Zij zagen de commerciële waarde van het verkopen van thee in, deze bleef namelijk enorm duur destijds. De Engelsen deden dit in India en Sri Lanka. Ondanks de landen die eigen theeplantages hebben, blijft China, de ontdekker van thee, nog steeds de grootste producent van thee. Wil je meer weten over thee uit andere landen? Lees dat hier!

---

Wist je dat het eerst de Britten waren die thee niet meteen omarmden? Hier kwam pas verandering in toen Karel II trouwde met de Portugese prinses Catharina van Bragança (een bekende theeliefhebster). Omdat de Britten niet achter wilden blijven op hun nieuwe koningin, zijn ook zij thee gaan drinken; en ze zijn er nooit meer mee gestopt. Inmiddels zijn Britten de bekendste theedrinkers.

---

Ontwikkeling van het theezakje

De theezak is pas later ontstaan en eigenlijk per toeval ontdekt. Thee werd verhandeld in tinnen blikjes, maar werden in 1904 steeds duurder waardoor koopman Thomas Sullivan in New York de thee in kleine zijden zakjes ging versturen en zo ontstonden de theezakjes. Het was de bedoeling dat de zakjes een verpakking zouden zijn om zo thee op te kunnen sturen, maar de mensen dachten dat het inclusief het zakje in de thee moest. Later werd dit verder opgepakt door Adolf Rambold in 1929, hij zorgde ervoor dat de theezakjes de bekende vorm kregen (met een nietje), die wij tot de dag van vandaag herkennen en gebruiken om onze thee mee te maken.

Wist je dat In Groot-Brittannië de hoge theeprijzen een reden waren om thee te smokkelen en illegaal te drinken? Sterker nog, in de 18e eeuw werd er meer thee het land binnengesmokkeld dan er legaal geïmporteerd werd. Pas toen de regering de belasting verlaagde en Sir Thomas Lipton, van de welbekende 'Lipton' thee, thee voor het grote publiek beschikbaar maakte, werd het drankje zo populair als het vandaag de dag nog steeds is.

Theestruiken

Thee wordt gemaakt door de theebladeren van de Camellia Sinensis. Deze theestruiken groeien veelal in een (sub)tropisch klimaat en op berghellingen van 1200 tot 1800 meter. De bekendste landen die thee produceren zijn: China, India, Japan, Sri Lanka, Taiwan, Nepal, Afrika, Indonesië en Vietnam.

Het plukken verschilt per soort thee, maar vaak worden de bovenste twee theeblaadjes of de bovenste 4 á 5 bladeren geplukt van een tak, dit wordt meestal gedaan met de hand en soms met machines. Hoe kleiner en jonger het blad, hoe verfijnder en puur de smaak. Vervolgens worden de bladeren verwerkt door te drogen, rollen, breken, kneuzen en eventueel malen. Bij losse thee wordt het minder verwerkt en niet gemalen in tegenstelling tot thee die in theezakjes terecht zullen komen. Wil je meer weten over de verwerking van thee? Dat kun je hier lezen.

De naam 'Thee'

Hoe komt het drankje dan aan de naam thee als de naam van de plant (Camellia Sinensis) hier niets mee heeft te maken? Er zijn verschillende benamingen hiervoor in verschillende talen, maar uiteindelijk komt het altijd neer op tea, té en thé. Alleen in Portugal, Sri Lanka, India en Pakistan komt de naam 'Chá' voor. De Portugezen dreven handel met Macau, hier wordt thee als ‘tsjaa’ uitgesproken. Dat is voor het grootste deel van China ook zo. Maar op andere plekken wordt het uitgesproken als ‘tê’, zoals de havenstad Amoy in Xiamen. En toevallig is dit de handelsplek geweest van de Nederlandse Koopvaardijlieden. De handelaars kwamen terug van het verre Azië en namen de dialectische uitspraak ‘thee’ over en zo kreeg de drank zijn naam. Via deze weg verspreide thee zich over het grootste deel van Europa en later Amerika. Zo komt het dus dat de uitspraak ‘thee’ in China best uitzonderlijk is maar in de rest van de wereld wijdverspreid is.

---

Wil je meer weten over hoe de soorten thee zijn gemaakt? Lees meer in Wat is thee? en Soorten thee.

---